Chandu Borde

परवा एका कार्यक्रमानिमित्त अचानक क्रिकेटपटू चंदू बोर्डे यांच्याशी संवाद घडला.

'शब्दसेवा' या नव्या मासिकाच्या पहिल्या अंकाच्या प्रकाशनासाठी ते व्यासपीठावर असणार होते.

मासिकाचे प्रकाशक व्हाईट लाईट पब्लिकेशन्सचे जॉर्ज काळे यांनी मलाही तिथे बोलण्यास सांगितले होते.

क्वार्टर गेटपाशी असलेल्या वायएमसीए सभागृहात कार्यक्रम होता. पत्रकार आणि शतायुषी ज्ञानोदय मासिकाचे माजी संपादक अशोक आंग्रे या नव्या मासिकाचे संपादक आहेत. डॉ. अमित त्रिभुवन सूत्रसंचालक होते.

या कार्यक्रमाचे आयोजक असलेल्या बारामतीच्या आणि वैद्यकीय सेवेची दीर्घ परंपरा असलेल्या कोल्हटकर कुटुंबाचे बारामतीच्या पवार कुटुंबाशी तीन पिढ्यांचे खूप जवळचे नाते.

या संबंधामुळेच डॉ संजीव कोल्हटकर यांच्या आग्रहामुळे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी पंधरा ऑगस्ट या भरगच्च कार्यक्रमांच्या दिवशीसुद्धा या कार्यक्रमास येण्याचे तात्काळ मान्य केले होते.

डॉ. दादासाहेब कोल्हटकर यांच्या जन्मशताब्दीचे हे वर्ष आहे.

पुण्याचे पालकमंत्री अजित पवार यांना अचानक पुण्याऐवजी बीड येथे स्वातंत्र्यदिनी झेंडावंदन करण्यास जावे लागल्याने ते या कार्यक्रमास येऊ शकणार नव्हते.

हा बदल अचानक झाला होता.

कार्यक्रमाआधी आम्ही चहापानासाठी एका टेबलापाशी जमलो असताना अचानक आयोजकांनी ही बातमी चंदू बोर्डे यांना कळवली

आणि आता `तुम्हीच मुख्य पाहुणे म्हणून बॅट हातात घ्यावी' अशी जरा भीतभीतच विनंती केली.

मी त्यांच्या समोरच बसलो होतो, त्यांच्या चेहेऱ्यावरची प्रतिक्रिया न्याहाळत होतो.

पाचसहा वाक्यांच्या प्रस्तावनेनंतर चंदू बोर्डे यांनी `हा राखीव खेळाडू आता मैदानावर जाईल' अशी संमती दिली आणि आयोजकांचा जीव भांड्यात पडला.

चंदू बोर्डे यांच्या अनेक कार्यक्रमाला बातमीदार म्हणून मी हजेरी लावली असली तरी प्रत्यक्षात त्यांच्याशी संभाषण करण्याची माझी ही पहिलीच वेळ.

आमच्याबरोबर असलेले एक गृहस्थ चंदू बोर्डे यांच्याशी क्रिकेटबाबत बोलत होते.

सत्तरच्या दशकातील आघाडीच्या क्रिकेटपटूंची नावे आणि त्यांच्या खेळण्याच्या तऱ्हा आणि विशिष्ट लकबी याविषयी बोलणे चालू होते.

इतर खेळाडूंबरोबर एकनाथ सोलकर यांचाही विषय निघाला होता .

त्या सर्वच क्रिकेटपटूंची नावे मला माहित होती तरी विषय तिथेच समाप्त होत होता.

क्रिकेटक्षेत्रात एके काळी ` चंदया' आणि `पँथर' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या स्वतःविषयीसुद्धा ते बोलले.

चंदू बोर्डे यांनी अलीकडेच जुलै २१ला वयाची नव्वदी पार केली आहे, हे लक्षात ठेवून मी हे सर्व ऐकत होते. इतर अनेक गोष्टी मनात टिपून घेत होतो.

चंदू बोर्डे हे पुण्यातल्या रास्ता पेठेतील ख्राईस्ट चर्चचे सभासद.

पद्मश्री आणि पद्मभूषण किताबाचे मानकरी. राष्ट्रीय स्तरावर ओळख असलेले पुण्याचे एक भूषण.

आपल्या भाषणात चंदू बोर्डे यांनी विविध विषयांवर भाष्य केले.

या कार्यक्रमानंतर लवकरच त्यांना भेटून त्यांच्याशी संवाद साधायला हवा असे त्याच क्षणी ठरवले.

Camil Parkhe August 17, 2025

पुण्याचे एका खऱ्या अर्थाने लँडमार्क असणारे सिटी चर्च आहे.

पुण्याचे एका खऱ्या अर्थाने लँडमार्क असणारे सिटी चर्च आहे.

पुण्यात क्वार्टर गेटपाशी YMCA ( Young Men's Christian Association ) चे प्रशस्त आवार हे येथील एक मोठे लँडमार्क आहे. अलका थिएटर चौकापासून सुरु होणारा आणि मुख्य पेठांतून जाणारा लक्ष्मी रोड येथून तिरकातिरका होत जात शहराच्या दोन भिन्न संस्कृतींना जोडत अरोरा टॉवरपाशी पुणे कॅम्पात संपतो.

या YMCA च्या शेजारीच जराशा अडवळणीला असलेले आणि शहराचे एका खऱ्या अर्थाने लँडमार्क असणारे सिटी चर्च आहे.

माधवराव पेशवे यांनी आपल्या सैन्यातील गोव्यातील पोर्तुगीज कॅथोलिक सोजरांसाठी प्रार्थनामंदिर बांधण्यासाठी १७९२ साली जागा दिली होती. त्या जागेवर पहिला मिस्साविधी साजरा केला गेला त्या घटनेला या ख्रिसमसला म्हणजे २५ डिसेम्बरला २२९ वर्षे पूर्ण होतील.

क्वार्टर गेट येथील हे सिटी चर्च हे पोर्तुगीज वारसा असलेल्या मुंबई आणि वसई वगळता महाराष्ट्रातले पहिलेवहिले कथोलीक चर्च. या उर्वरीत महाराष्ट्रातील सर्व कॅथॉलिक चर्चेसचे सिटी चर्च हे त्या अर्थाने मदर चर्च.

महाबळेश्वर या हिल स्टेशनवर भर बाजारपेठेत असलेले होली क्रॉस चर्च हे १८३१ साली बांधलेले एक छोटेसे चर्च महाराष्ट्रातील दुसरे सर्वात जुने कथोलीक चर्च.

मराठा सत्तेचा अखेरचा काळ पाहिलेले हे छोटेसे टुमदार सिटी चर्च हे त्याकाळी पुणे शहराचे एक टोक होते. म्हणून आवर लेडी ऑफ इम्यॅक्युलेट कंसेपशन चर्च ( Our Lady of Immaculate Conception Church ) असे बारसे झालेले हे चर्च आजतागायत सिटी चर्च याच नावाने ओळखले जाते.

माधवराव पेशवे यांनी दिलेल्या जागेवर बांधण्यात आलेल्या या चर्चचा इतिहास गंमतीदार आहे.

पुणे कॅथोलिक डायोसिसची स्थापना १८६७साली होऊन या धर्मप्रांतासाठी पुण्यात स्वतंत्र बिशप नेमण्यात आले. मात्र गोव्यातील पोर्तुगीज आणि भारतातील ब्रिटिश राजसत्ता भिन्न असतानासुद्धा पुण्यातले हे छोटेसे चर्च दिडशे वर्षे पोर्तुगीजांच्या अधिपत्यात असलेल्या गोवा आर्चडायोसिसच्या अखत्यारीत राहिले होते.

या सिटी चर्चशी निगडीत कथोलिक चर्चमधला एक इतिहास आणि कालखंड जोडलेला आहे.

मध्ययुगात युरोपमधल्या काही देशांतील दर्यावर्दी लोक नवे जग शोधायला बाहेर पडले, तेव्हा नव्या वसाहती निर्माण करण्यासाठी त्यांच्यात स्पर्धा सुरु झाली. यामुळे पोपमहाशयांनी पोर्तुगाल, स्पेन, हॉलंड वगैरे कथोलीक देशांत संपूर्ण जगाची चक्क वाटणी केली! यात पोर्तुगालच्या वाटेला इंडिया म्हणजे गोवा आला होता.

नंतरचा पोर्तुगीज इंडिया म्हणजे गोव्यातील चर्चच्या हद्दीतील ब्रिटिश इंडियातील पुण्यातील हे सिटी चर्च... हद्द्वाद ही चर्चची सुध्दा एक डोकेदुखी राहिलेली आहे.

दोन भिन्न राजकीय सत्ता असताना येथील चर्चवर गोव्याच्या चर्चचा अधिकार होता, इथल्या धर्मगुरुंची नेमणूक Estado da India म्हणजे पोर्तुगीज इंडिया किंवा गोव्यातून तिथले आर्च बिशप करत असत..

काही दशकांपूर्वी या चर्चचा पुण्यात मुख्यालय असलेल्या पुणे डायोसिसमध्ये समावेश करण्यात आला. अगदी आजही मूळच्या गोवन किंवा पुणेस्थित गोंयकारांचे चर्च अशी या चर्चची प्रतिमा आहे.

या चर्चच्या शेजारीच कौलारी छत असलेली पूना गोवन इन्स्टिट्युटची वास्तू अनेकांनी पाहिली असेलच..

या सिटी चर्चशेजारीच ऑर्नेला बॉईज स्कुल आणि सेंट क्लेर गर्ल्स स्कुल आहे.

हे सिटी चर्च, पुणे कॅम्पात शिवाजी मार्केटसमोर असलेले सेंट झेव्हियर्स चर्च आणि रेस कोर्ससमोरचे सेंट पॅट्रिक्स कॅथेड्रल ही पुण्यातली जुनी कॅथॉलिक चर्चेस, त्याशिवाय सेंट मेरीज चर्च, पुणे शहराच्या मैलाचा दगड असलेल्या जनरल पोस्ट ऑफिसशेजारी (जिपीओ ) शेजारचे सेंट पॉल चर्च, ख्राईस्ट चर्च ही जुनी प्रोटेस्टंट चर्चेस.

एकेकाळी म्हणजे शतकापूर्वी गौरव पाहिलेल्या यापैकी काही चर्चमधली भाविकांची संख्या हळूहळू रोडावत चालली आहे. तरीदेखील येणाऱ्या या ख्रिसमसनिमित्त ही चर्चेस पुन्हा एकदा नवी झळाळी अनुभवतील.

Camil Parkhe December 23, 2021

पुण्यात लँडमार्क असणारे सिटी चर्च

पुण्यात क्वार्टर गेटपाशी YMCA ( Young Men's Christian Association ) चे प्रशस्त आवार हे येथील एक मोठे लँडमार्क आहे. अलका थिएटर चौकापासून सुरु होणारा आणि मुख्य पेठांतून जाणारा लक्ष्मी रोड येथून तिरकातिरका होत जात शहराच्या दोन भिन्न संस्कृतींना जोडत अरोरा टॉवरपाशी पुणे कॅम्पात संपतो.

या YMCA च्या शेजारीच जराशा अडवळणीला असलेले आणि शहराचे एका खऱ्या अर्थाने लँडमार्क असणारेCatholi,cc सिटी चर्च आहे.

माधवराव पेशवे यांनी आपल्या सैन्यातील गोव्यातील पोर्तुगीज कॅथोलिक सोजरांसाठी प्रार्थनामंदिर बांधण्यासाठी १७९२ साली जागा दिली होती. त्या जागेवर पहिला मिस्साविधी साजरा केला गेला त्या घटनेला या ख्रिसमसला म्हणजे २५ डिसेम्बरला २२९ वर्षे पूर्ण होतील.

क्वार्टर गेट येथील हे सिटी चर्च हे पोर्तुगीज वारसा असलेल्या मुंबई आणि वसई वगळता महाराष्ट्रातले पहिलेवहिले कथोलीक चर्च. या उर्वरीत महाराष्ट्रातील सर्व कॅथॉलिक चर्चेसचे सिटी चर्च हे त्या अर्थाने मदर चर्च.

महाबळेश्वर या हिल स्टेशनवर भर बाजारपेठेत असलेले होली क्रॉस चर्च हे १८३१ साली बांधलेले एक छोटेसे चर्च महाराष्ट्रातील दुसरे सर्वात जुने कथोलीक चर्च.

मराठा सत्तेचा अखेरचा काळ पाहिलेले हे छोटेसे टुमदार सिटी चर्च हे त्याकाळी पुणे शहराचे एक टोक होते. म्हणून आवर लेडी ऑफ इम्यॅक्युलेट कंसेपशन चर्च ( Our Lady of Immaculate Conception Church ) असे बारसे झालेले हे चर्च आजतागायत सिटी चर्च याच नावाने ओळखले जाते.

माधवराव पेशवे यांनी दिलेल्या जागेवर बांधण्यात आलेल्या या चर्चचा इतिहास गंमतीदार आहे.

पुणे कॅथोलिक डायोसिसची स्थापना १८६७साली होऊन या धर्मप्रांतासाठी पुण्यात स्वतंत्र बिशप नेमण्यात आले. मात्र गोव्यातील पोर्तुगीज आणि भारतातील ब्रिटिश राजसत्ता भिन्न असतानासुद्धा पुण्यातले हे छोटेसे चर्च दिडशे वर्षे पोर्तुगीजांच्या अधिपत्यात असलेल्या गोवा आर्चडायोसिसच्या अखत्यारीत राहिले होते.

या सिटी चर्चशी निगडीत कथोलिक चर्चमधला एक इतिहास आणि कालखंड जोडलेला आहे.

मध्ययुगात युरोपमधल्या काही देशांतील दर्यावर्दी लोक नवे जग शोधायला बाहेर पडले, तेव्हा नव्या वसाहती निर्माण करण्यासाठी त्यांच्यात स्पर्धा सुरु झाली. यामुळे पोपमहाशयांनी पोर्तुगाल, स्पेन, हॉलंड वगैरे कथोलीक देशांत संपूर्ण जगाची चक्क वाटणी केली! यात पोर्तुगालच्या वाटेला इंडिया म्हणजे गोवा आला होता.

नंतरचा पोर्तुगीज इंडिया म्हणजे गोव्यातील चर्चच्या हद्दीतील ब्रिटिश इंडियातील पुण्यातील हे सिटी चर्च... हद्द्वाद ही चर्चची सुध्दा एक डोकेदुखी राहिलेली आहे.

दोन भिन्न राजकीय सत्ता असताना येथील चर्चवर गोव्याच्या चर्चचा अधिकार होता, इथल्या धर्मगुरुंची नेमणूक Estado da India म्हणजे पोर्तुगीज इंडिया किंवा गोव्यातून तिथले आर्च बिशप करत असत..

काही दशकांपूर्वी या चर्चचा पुण्यात मुख्यालय असलेल्या पुणे डायोसिसमध्ये समावेश करण्यात आला. अगदी आजही मूळच्या गोवन किंवा पुणेस्थित गोंयकारांचे चर्च अशी या चर्चची प्रतिमा आहे.

या चर्चच्या शेजारीच कौलारी छत असलेली पूना गोवन इन्स्टिट्युटची वास्तू अनेकांनी पाहिली असेलच..

या सिटी चर्चशेजारीच ऑर्नेला बॉईज स्कुल आणि सेंट क्लेर गर्ल्स स्कुल आहे.

हे सिटी चर्च, पुणे कॅम्पात शिवाजी मार्केटसमोर असलेले सेंट झेव्हियर्स चर्च आणि रेस कोर्ससमोरचे सेंट पॅट्रिक्स कॅथेड्रल ही पुण्यातली जुनी कॅथॉलिक चर्चेस, त्याशिवाय सेंट मेरीज चर्च, पुणे शहराच्या मैलाचा दगड असलेल्या जनरल पोस्ट ऑफिसशेजारी (जिपीओ ) शेजारचे सेंट पॉल चर्च, ख्राईस्ट चर्च ही जुनी प्रोटेस्टंट चर्चेस.

एकेकाळी म्हणजे शतकापूर्वी गौरव पाहिलेल्या यापैकी काही चर्चमधली भाविकांची संख्या हळूहळू रोडावत चालली आहे. तरीदेखील येणाऱ्या या ख्रिसमसनिमित्त ही चर्चेस पुन्हा एकदा नवी झळाळी अनुभवतील.