Showing posts with label Dnyanoday. Show all posts
Showing posts with label Dnyanoday. Show all posts

Tuesday, June 10, 2025

 


पुण्यातील शनिवार पेठेतील `स्नेहसदन' या जेसुईट फादरांच्या संस्थेच्या वतीने दिवंगत पोप फ्रान्सिस यांना अलीकडेच श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली.

शतक ओलांडलेल्या `निरोप्या' या मराठी मासिकाचे संपादक फादर भाऊसाहेब संसारे आणि माधवराव खरात यांनी आयोजित केलेल्या या श्रद्धांजली सभेला
पुणे, पिंपरी चिंचवड तसेच शेजारच्या नगर आणि नाशिक जिल्ह्यातील अनेक लोक आणि प्रगत पदवीधर संघटनेचे (पीपीएस) पदाधिकारी हजर होते.
यामध्ये पीपीएसचे सुधाकर सपकाळ, अंतोन कदम, जे डी आढाव, अर्चना आणि सुनील बोर्डे, रत्नाकर दोंडे आणि ऍडव्होकेट पी. एम संसारे , प्रेषित सोशल फौंडेशनचे सचिन औचारे, नाशिकचे वॉल्टर कांबळे. जयप्रकाश पारखे, `ज्ञानोदया'चे कार्यकारी संपादक कांतिश तेलोरे, सुनिता पारखे वगैरे होते.
पुणे येशूसंघीय (जेसुईट) प्रांताचे प्रांताधिकारी फादर आग्नेलो मस्करन्हेस, पुणे धर्मप्रांतीय व्यवस्थापक फादर रॉक अल्फान्सो, मेडिकल मिशन सिस्टर्स, बिबवेवाडी प्रमुख सिस्टर उषा गायकवाड (पोप फ्रान्सिस आणि स्त्रियांचा ख्रिस्तसभेमधील सन्मान व सहभाग) आणि मी स्वतः (कामिल पारखे ) यांचा वक्त्यांमध्ये समावेश होता.
या कार्यक्रमात सहभागी होण्यात मला खरोखर आनंद झाला.
जेसुईट फादर होण्यासाठी मी श्रीरामपूर सोडले १९७६ साली तेव्हा माझे गॉडफादर फादर प्रभुधर यांच्यासह येथे मी पहिल्यांदा आलो होतो तेव्हापासून मी या संस्थेशी आजतागायत जोडले गेलेलो आहे.
हजारो ग्रंथ असलेल्या इथल्या ग्रंथालयात बसून मी महाराष्ट्र चरित्रकोशसह सातआठ पुस्तके लिहिली.
स्नेहसदन या संस्थेशी पुणेकरांचे फार जुने नाते आहे.
अनेक हौशी, प्रायोगिक मराठी नाटकांच्या तालमी येथे झालेल्या आहेत आणि पहिला अंक ( प्रवेश मूल्य ऐच्छिक ! ) येथेच झालेला आहे.
`स्नेहसदन'चे संस्थापक मॅथ्यू लेदर्ले यांच्या काळापासून नानासाहेब गोरे , पु. ल. देशपांडे, मोहन धारिया, मेधा पाटकर यांच्यासह अनेकांचा येथे नेहेमीच वावर होता.
फादर भाऊसाहेब संसारे यांनी सांगितले कि या वास्तूत पुन्हा एकदा कार्यक्रम आयोजित केले जातील.
या कार्यक्रमात हजर असलेल्या लोंकांचे हे छायाचित्र.
उजवीकडे कोपऱ्यात संस्थापक मॅथ्यू लेदर्ले यांचा फोटो आहे.

Camil Parkhe May 17, 2025



Tuesday, June 21, 2022

 `ज्ञानोदय'  मराठी भाषेतले सर्वाधिक दीर्घायुषी नियतकालिक May be an image of text

 
२० जून १८४२ रोजी - १८० वर्षांपूर्वी -  अहमदनगर येथे अमेरिकन धर्मगुरु रेव्ह. हेन्री बॅलेन्टाईन यांनी `ज्ञानोदय' हे मराठी नियतकालिक सुरु केले. 
 
त्याआधी दहा वर्षे आधी - १८३२ साली - बाळशास्त्री जांभेकर यांनी मराठीतले पहिले वृत्तपत्र `दर्पण' सुरु केले होते. पण `दर्पण' अल्पायुषी ठरले. 
 
महात्मा जोतिबा फुले `ज्ञानोदय' नियतकालिकाचे एक वर्गणीदार होते. 
 
सावित्रीबाई फुलेंची विद्यार्थिनी मुक्ता साळवेचा " मांग महारांच्या दुःखाविषयी निबंध', १८८५च्या ज्ञानोदय मासिकाच्या दोन अंकांमध्ये प्रसिद्ध झाला होता. 
 
`ज्ञानोदय' आजही पुण्यातून प्रसिद्ध होतो, त्यामुळे मराठी भाषेतले सर्वाधिक दीर्घायुषी ठरलेले हे नियतकालिक आहे. अशोक आंग्रे हे विद्यमान संपादक आहेत. 
 
पुण्यातूनच प्रसिद्ध होणारे दैनिक `केसरी' आणि जेसुईट फादरांच्या (सोसायटी ऑफ जिझस किंवा येशूसंघ ) संस्थेतर्फे प्रकाशित होणारे 'निरोप्या' हे मासिक ही मराठीतील सर्वाधिक दीर्घायुषी नियतकालिके.
`ज्ञानोदय'चे संस्थापक संपादक अमेरिकन तर 'निरोप्या'चे संस्थापक-संपादक जर्मन, (पुणे डायोसिसचे) आर्चबिशप हेन्री डोरिंग !
 
ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ अनुपमा उजगरे यांनी ज्ञानोदय च्या पहिल्या अंकातील संपादकीय आज येथे पोस्ट केले ते मी शेअर करत आहे. 
 
----
'ज्ञानोदय' पहिला अंक(अहमदनगर)
२० जून १८४२
संपा.रेव्ह.हेन्री बॅलेन्टाईन
जरीमरी
यंदा ठिकठिकाणीं जरीमरीचा वाखा फार झाला आहे... नगरामध्यें जरीमरीचा उपद्रव फार झाला नाहीं.बाजारगप्पाप्रमाणें मोजलें असतां एका महिन्यांत चारपांचशें माणसें मरावीं, परंतु अशा गप्पांवर कांहीं विश्वास ठेवावयाचा नाहीं. जर पांच माणसें मेलीं तर पंधरा ह्मणावें अशी चाल आहे...या वाक्यामुळें लोक घाबरलें आणि देवाचा क्षोभ आह्मांवर झाला असें बोलतात. फार करून सर्व लोक समजतात कीं, पटकीं पापामुळें आहे, कोणी ह्मणतात कीं इंग्लिश लोक या देशांत आल्यामुळें हा उपद्रव झाला आणि दोष सरकारवर घालितात.
परंतु फार करून लोक आपल्या पदरीं पाप घेऊन देवाला किंवा देवीला प्रसन्न करायाला उपाय करितात. हिंदु धर्मांतले जे लोक ते असें समजतात कीं, हें मरी देवीचे खेळ आहेत ह्मणून लोक गांवाबाहेर एखादें बागेंमध्यें जेवण करून इची पूजा करितात. घोडनदीस फौजदाराने सर्व लोकांस आज्ञा दिली कीं, गांवाबाहेर जाऊन देवीची पूजा करावी.
नगरामध्यें कांहीं दिवसामागें ब्राह्मण आणि विशेषेंकरून कारकून मंडळी यांनी बहुत पैका खर्च करून होम केले आणि एक तरुण मांगीण आणून तिला चांगले लुगडें व चोळीं नेसवून गळ्यांत माळा घालून आणि नैवेद्य देऊन तिचें चांगलें पूजन केलें आणि तिला गाड्यावर बसवून वाजंत्री आणि समागमें बहुत लोक गांवाबाहेर मिरवीत गेलें. परंतु या सर्व उपायांनीं कांहीं होत नाहीं तरी लोक असें करीत जातात.
हा रोग कसा उत्पन्न होतो? ज्यांनीं याचा शोध केला ते असें समजतात कीं, लोक अगोदर आपली प्रकृती बिघडवून मग हा रोग लागतो आणि आपली प्रकृती कशी बिघडवितात तर खादाडपणानें बहुत फळें आंबे वगैरे खाण्यानें व लग्नाकरितां सारी रात्र जागे राहण्याने आणि रांडबाजी करण्यानें आणि भयानें इत्यादिक. सारांश, जेणेंकरून मन अस्वच्छ होतें तेणेंकरून हा रोग लागण्यास शरीर तयार होतें...
खादाडपणा हें पाप आहे. जरी जेवण फुकट मिळतें तरी माणसें पशुधर्माप्रमाणें चालली असतां देव शिक्षा देईल... सर्व लोकांनीं ईश्वराचें भजन करून सर्व पाप सोडावें... ब्राह्मण लोकांनीं मांगणीचें पूजन करूं नये, परंतु आपल्या पापाविषयीं पश्चात्तापी होऊन ईश्वराजवळ प्रार्थना करावी.
संदर्भ :'ज्ञानोदय'ची पहिली १००वर्षे, १८४२-१९४१.
संपा. : भा.पां.हिवाळे.
--अनुपमा निरंजन उजगरे
संपादक 'ज्ञानोदय',२००३-२००४